Tłumacze

Poznaj Tłumaczy w Szkołach – autorów scenariuszy lekcji oraz tłumaczy, którzy prowadzili z nami warsztaty w liceum i szkole podstawowej.

Piotr Cholewa

Tłumaczenie literatury jest czymś pośrednim między sztuką i rzemiosłem. Warsztaty i spotkania prowadzone dla młodszej i starszej młodzieży pozwalają dzieciom odkryć, że nie jest to czynność mechaniczna. Że tłumaczenie jest ważne, może podkreślić walory tekstu oryginalnego, ale też (jeśli nieudane) całkiem je zatracić. Pokazanie ciekawostek, problemów i zabaw związanych z przekładem powinno – jak sądzę – przekonać młodych ludzi, że nie zawsze czytanie w oryginale jest lepsze, że należy nie tylko czytać książki, ale też dla pełnego zrozumienia tekstu warto (i należy) poznawać również kulturę, z której tekst pochodzi.

Piotr Cholewa – polski tłumacz literatury anglojęzycznej, głównie fantastycznej, m.in. serii Świat Dysku Terry’ego Pratchetta, powieści Orsona Sctta Carda czy Ursuli Le Guin.

Magda Heydel

Młodzi czytelnicy nie uczą się, że literatura ma więcej wymiarów niż tylko polszczyzna; że za powstaniem polskiej wersji Don Kichota czy Pani Bovary stoi twórcza praca nie tylko samych autorów; że każde dzieło może istnieć w wielu wersjach, które można porównywać, woleć, lubić, krytykować; że słowo i rzecz nie przylegają do siebie całkowicie, czego dowodem jest wielość przekładów i w ogóle wielojęzyczność świata; że świat jest wielojęzyczny i wielokulturowy, różnorodny, barwny, trudny, fascynujący odmiennością. Tego wszystkiego uczy czytanie i interpretacja przekładu, dlatego warto o przekładzie mówić młodym ludziom, którzy wkraczają w fazę czytania dorosłego. To jest po prostu szalenie ważny element wyposażenia nowoczesnych czytelników. A poza tym – wystarczy zobaczyć, ile radości i satysfakcji przynosi uczniom próbowanie własnych sił w przekładzie.

Magda Heydel – nagradzana tłumaczka litera­tury języka angielskiego, m.in. Josepha Conrada, Seamusa Heaneya, T.S. Eliota, Teda Hughesa i Virginii Woolf. Edytorka przekładów, m.in. Czesława Miłosza.

Renata Niziołek

Każdy tłumacz jest najpierw czytelnikiem, ale czytelnikiem specyficznym, pragnącym podzielić się swą wizją tekstu z tymi, którzy nie mają dostępu do oryginału. Podobnie jak dzieło dramatyczne, które w kolejnych inscenizacjach odkrywa coraz to nowe znaczenia, tak i każde kolejne tłumaczenie ukazuje świat „przefiltrowany” przez wrażliwość tłumacza. Różnorodność przekładów uświadamia młodym ludziom bogactwo ukrytych znaczeń, uwrażliwia na różnorodność interpretacji oraz ukazuje problemy, jakie stają na drodze tłumacza w jego pracy przekładowej.

Renata Niziołek – przekładoznawczyni, tłumaczka języka francuskiego, współpracuje z Wydawnictwem Literackim w Krakowie. Autorka zarówno tekstów literackich (Alfred de Musset, Michel Vinaver, Philippe Minyana), jak i tekstów eseistycznych i użytkowych.

Agnieszka Pokojska

W kulturach „dużych języków” czasami nawet dorośli nie wiedzą, że literatura powstaje również w innych językach. Brak takiej wiedzy ogromnie zawęża widzenie świata – nie mając świadomości olbrzymiego bogactwa nie tylko doświadczeń, ale przede wszystkim punktów widzenia i sposobów ekspresji, człowiek bezwiednie zamyka się w granicach tego, co własne, znajome i oczywiste. A literatura, może przede wszystkim literatura tłumaczona z języków obcych, otwiera oczy i umysł.

Agnieszka Pokojska – tłumaczka literatury angielskojęzyczne, laureatka Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego za przekład książki Liao Yiwu Prowadzący umarłych. Opowieści prawdziwe. Chiny z perspektywy nizin społecznych. 

Tomasz Swoboda

Jak powstaje literatura? Jest dziełem natchnienia, wytworem geniuszu czy raczej czysto językowym efektem, układem struktur i mechanizmów? Rzadko kiedy mamy tak doskonałą możliwość przyjrzenia się procesowi tworzenia, jak wtedy, kiedy obcujemy z przekładem literackim. W tym wypadku tekst w jawny sposób powstaje z innego tekstu, stworzonego w innym języku. Co dzieje się w owym „pomiędzy”? Jak możliwe jest powiedzenie tego samego inaczej? Dzięki poznawaniu zagadnień związanych z tłumaczeniem literatury uczniowie uzyskają wgląd w jedno z najważniejszych zjawisk literatury i całej kultury – zjawisko, bez którego ową kulturę nie sposób sobie wyobrazić.

Tomasz Swoboda – eseista i tłumacz literatury francuskiej, między innymi tekstów Baudelaire’a, Nervala, Bataille’a, Leirisa, Sartre’a, Barthes’a i Le Corbusiera, a także serii komiksowej Ariol.

Zofia Ziemann

Refleksja nad przekładem jest ważna, bo uczy czytać. Lektura przekładu i oryginału, ale też różnych polskich przekładów tego samego tekstu, wypełnia treścią hasło „ten wiersz można interpretować na wiele sposobów”. Unaocznia potencjał interpretacyjny tekstu, uczy różnych spojrzeń, pokazuje, że nie ma jednej odpowiedzi na pytanie, „co autor chciał powiedzieć?”, zachęca uczniów do własnych odczytań. Przekład jest dowodem, że czytelnik – bo przecież tłumacz to przede wszystkim czytelnik – współtworzy tekst.

Zofia Ziemann – anglistka, tłumaczka, przekładoznawczyni, redaktorka. Specjalizuje się w przekładzie tekstów humanistycznonaukowych, krytyki literackiej i krytyki artystycznej.

KONTAKT

Instytut Kultury Miejskiej
ul. Długi Targ 39/40, 80-830 Gdańsk
Koordynatorka: Ana Matusevic <ana.matusevic@ikm.gda.pl>

ORGANIZATORZY I PARTNERZY

Instytut Kultury Miejskiej 2017. Wszystkie prawa zatrzeżone. Wykonane przez: TRU STUDIO